Η ρομποτική ριζική προστατεκτομή είναι μια ελάχιστα επεμβατική χειρουργική επέμβαση για την αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη. Κατά την επέμβαση αφαιρούνται ολόκληρος ο προστάτης και οι σπερματοδόχες κύστεις, ενώ σε επιλεγμένους ασθενείς πραγματοποιείται και πυελική λεμφαδενεκτομή. Στη συνέχεια, η ουροδόχος κύστη επανασυνδέεται με την ουρήθρα. Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από το στάδιο και την επιθετικότητα της νόσου, την ηλικία, τη γενική υγεία και τις προτεραιότητες του ασθενούς.
Η ριζική προστατεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση ολόκληρου του προστάτη, μαζί με τις σπερματοδόχες κύστεις και, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, τους λεμφαδένες της πυέλου.
Στη ρομποτική προσέγγιση η επέμβαση πραγματοποιείται μέσω μικρών τομών στην κοιλιά. Ο χειρουργός χειρίζεται τα ρομποτικά εργαλεία από ειδική κονσόλα, έχοντας τρισδιάστατη και μεγεθυμένη εικόνα του χειρουργικού πεδίου.
Το ρομποτικό σύστημα δεν λειτουργεί αυτόνομα. Κάθε κίνηση των εργαλείων ελέγχεται αποκλειστικά από τον χειρουργό.
Μετά την αφαίρεση του προστάτη, ο αυχένας της ουροδόχου κύστης συνδέεται με την ουρήθρα, ώστε να αποκατασταθεί η φυσιολογική δίοδος των ούρων.
Η ριζική προστατεκτομή μπορεί να αποτελέσει θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με:
Δεν χρειάζεται κάθε ασθενής με καρκίνο του προστάτη να χειρουργηθεί. Σε χαμηλού κινδύνου νόσο μπορεί να προτιμηθεί η ενεργός παρακολούθηση, ενώ άλλες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν την ακτινοθεραπεία και, ανάλογα με το στάδιο, τη συστηματική θεραπεία.
Για ασθενείς με δυσμενούς ενδιάμεσου ή υψηλού κινδύνου εντοπισμένη νόσο και επαρκές προσδόκιμο ζωής, οι διεθνείς οδηγίες περιλαμβάνουν τη ριζική προστατεκτομή και την ακτινοθεραπεία με ορμονοθεραπεία μεταξύ των βασικών θεραπευτικών επιλογών.
Ο προεγχειρητικός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:
Η έκταση της σταδιοποίησης εξαρτάται από την κατηγορία κινδύνου και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νόσου.
Ναι. Στη ριζική προστατεκτομή αφαιρούνται ολόκληρος ο προστάτης και οι σπερματοδόχες κύστεις. Οι λεμφαδένες αφαιρούνται όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.
Όχι. Ο χειρουργός ελέγχει όλες τις κινήσεις από την κονσόλα. Το ρομποτικό σύστημα μεταφέρει με ακρίβεια τις κινήσεις του χειρουργού στα εργαλεία.
Ναι. Ο καθετήρας παραμένει προσωρινά ώστε να επουλωθεί η αναστόμωση μεταξύ ουροδόχου κύστης και ουρήθρας.
Προσωρινή απώλεια ούρων είναι συχνή μετά την αφαίρεση του καθετήρα. Στους περισσότερους ασθενείς βελτιώνεται προοδευτικά, αλλά ο χρόνος αποκατάστασης διαφέρει.
Η φυσική τεκνοποίηση δεν είναι δυνατή μετά την επέμβαση. Η κρυοσυντήρηση σπέρματος πρέπει να συζητείται πριν από το χειρουργείο όταν υπάρχει επιθυμία μελλοντικής τεκνοποίησης.
Όχι. Πραγματοποιείται όταν ο υπολογιζόμενος κίνδυνος λεμφαδενικών μεταστάσεων δικαιολογεί την επέμβαση.
Η ρομποτική επέμβαση συνδέεται συχνά με μικρότερη απώλεια αίματος και ταχύτερη ανάρρωση. Το ογκολογικό και λειτουργικό αποτέλεσμα εξαρτάται κυρίως από τη σωστή ένδειξη και την εμπειρία του χειρουργού.
Κατά τη ριζική προστατεκτομή αφαιρούνται:
Ο προστάτης αποσυνδέεται από την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Μετά την αφαίρεσή του, η κύστη επανασυνδέεται με την ουρήθρα μέσω μιας στεγανής αναστόμωσης.
Το χειρουργικό παρασκεύασμα αποστέλλεται για πλήρη ιστολογική εξέταση, η οποία καθορίζει:
Η ρομποτική ριζική προστατεκτομή πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία.
Τα βασικά στάδια περιλαμβάνουν:
Η ακριβής διάρκεια εξαρτάται από την ανατομία, το στάδιο, την ανάγκη λεμφαδενεκτομής και τυχόν προηγούμενες επεμβάσεις.
Η πυελική λεμφαδενεκτομή είναι η αφαίρεση λεμφαδένων από συγκεκριμένες ανατομικές περιοχές της πυέλου.
Δεν απαιτείται σε κάθε ασθενή.
Η απόφαση βασίζεται στην εκτιμώμενη πιθανότητα λεμφαδενικής νόσου, η οποία υπολογίζεται από στοιχεία όπως:
Η λεμφαδενεκτομή παρέχει κυρίως ακριβέστερη παθολογοανατομική σταδιοποίηση και μπορεί να επηρεάσει τις μετέπειτα θεραπευτικές αποφάσεις. Οι σύγχρονες οδηγίες εξετάζουν την ένδειξή της με βάση τον εξατομικευμένο κίνδυνο και όχι ως υποχρεωτικό στάδιο σε όλους τους ασθενείς.
Η ρομποτική τεχνική μπορεί να προσφέρει:
Ωστόσο, η ρομποτική τεχνολογία δεν εγγυάται από μόνη της καλύτερο ογκολογικό ή λειτουργικό αποτέλεσμα. Η εμπειρία του χειρουργού, η σωστή επιλογή ασθενούς και η τήρηση των ογκολογικών αρχών παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες.
Όπως κάθε μεγάλη χειρουργική επέμβαση, η ρομποτική ριζική προστατεκτομή συνοδεύεται από πιθανούς κινδύνους.
Ο ατομικός κίνδυνος εξαρτάται από την ηλικία, την αρχική λειτουργία, την έκταση της νόσου, τη διατήρηση των νεύρων και την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας.
Μετά τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή:
Οι ακριβείς χρόνοι καθετηριασμού, νοσηλείας και επιστροφής στην εργασία εξατομικεύονται.
Ναι. Η παρακολούθηση είναι μακροχρόνια και συνήθως περιλαμβάνει:
Το πρόγραμμα καθορίζεται από το παθολογοανατομικό στάδιο, την ομάδα βαθμού, τα χειρουργικά όρια, τους λεμφαδένες και την πορεία του PSA.
Θεμιστοκλής Μπέλλος MD, PhD, FEBU
Χειρουργός Ουρολόγος στην Αθήνα
Εξειδίκευση στη Ρομποτική Ουρολογία, την Ενδοουρολογία και την Ουρολογική Ογκολογία.