Η παρουσία αίματος στα ούρα, γνωστή ως αιματουρία, είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να προκαλέσει έντονη ανησυχία. Αν και αρκετές φορές οφείλεται σε καλοήθεις και αντιμετωπίσιμες καταστάσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί την πρώτη ένδειξη μιας σημαντικότερης πάθησης του ουροποιητικού συστήματος.
Για τον λόγο αυτό, η αιματουρία δεν πρέπει να αγνοείται, ακόμη και όταν εμφανιστεί μόνο μία φορά, δεν συνοδεύεται από πόνο ή υποχωρήσει από μόνη της.
Η αξιολόγηση από ουρολόγο έχει ως στόχο να εντοπίσει από πού προέρχεται η αιμορραγία και, κυρίως, να αποκλείσει παθήσεις που χρειάζονται έγκαιρη αντιμετώπιση.
Τι είναι η αιματουρία;
Η αιματουρία διακρίνεται κυρίως σε δύο κατηγορίες:
Μακροσκοπική αιματουρία: το αίμα είναι ορατό με γυμνό μάτι. Τα ούρα μπορεί να αποκτήσουν ροζ, κόκκινο ή πιο σκούρο χρώμα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν και πήγματα αίματος.
Μικροσκοπική αιματουρία: το αίμα δεν είναι ορατό και διαπιστώνεται κατά την εξέταση των ούρων. Συχνά ανακαλύπτεται τυχαία στο πλαίσιο ενός προληπτικού ή άλλου εργαστηριακού ελέγχου.
Η παρουσία αίματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρή πάθηση. Χρειάζεται όμως σωστή αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν η αιματουρία επιμένει ή υπάρχουν παράγοντες αυξημένου κινδύνου.
Ποια είναι τα συχνότερα αίτια αιματουρίας;
Το αίμα μπορεί να προέρχεται από οποιοδήποτε σημείο του ουροποιητικού συστήματος, δηλαδή από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη, τον προστάτη ή την ουρήθρα.
Συχνές αιτίες αιματουρίας είναι:
- ουρολοίμωξη (κυστίτιδα, προστατίτιδα),
- πέτρες στους νεφρούς ή στον ουρητήρα,
- καλοήθης υπερπλασία του προστάτη,
- άλλες φλεγμονές του ουροποιητικού,
- τραυματισμός,
- παθήσεις των νεφρών,
- πρόσφατος ουρολογικός χειρισμός ή επέμβαση,
- όγκοι της ουροδόχου κύστης, των νεφρών ή του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος.
Σε αρκετές περιπτώσεις η αιτία είναι καλοήθης. Ωστόσο, επειδή η αιματουρία μπορεί να αποτελεί ένα από τα πρώτα συμπτώματα ενός όγκου του ουροποιητικού, δεν είναι σωστό να αποδίδεται αυτόματα σε μία ουρολοίμωξη, μία πέτρα ή στον προστάτη χωρίς την κατάλληλη ουρολογική διερεύνηση.
Αίμα στα ούρα χωρίς πόνο: χρειάζεται έλεγχο;
Ναι.
Η ανώδυνη μακροσκοπική αιματουρία έχει ιδιαίτερη σημασία στην ουρολογία. Ένας ασθενής μπορεί να δει αίμα στα ούρα χωρίς να αισθάνεται πόνο, κάψιμο ή οποιαδήποτε άλλη ενόχληση.
Το γεγονός ότι δεν υπάρχει πόνος δεν κάνει την αιματουρία λιγότερο σημαντική.
Ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες και σε άτομα με παράγοντες κινδύνου, όπως ιστορικό καπνίσματος, η ανώδυνη αιματουρία χρειάζεται ουρολογική διερεύνηση για να αποκλειστεί, μεταξύ άλλων, ένας όγκος της ουροδόχου κύστης ή του ανώτερου ουροποιητικού.
Μπορεί το αίμα στα ούρα να οφείλεται σε ουρολοίμωξη;
Ναι. Μία ουρολοίμωξη, όπως η κυστίτιδα, μπορεί να προκαλέσει αίμα στα ούρα και συνήθως συνοδεύεται από συμπτώματα όπως:
- κάψιμο κατά την ούρηση,
- συχνουρία,
- επιτακτική ανάγκη για ούρηση,
- πόνο ή βάρος χαμηλά στην κοιλιά.
Όταν υπάρχει υποψία λοίμωξης, πραγματοποιείται ο κατάλληλος εργαστηριακός έλεγχος και χορηγείται θεραπεία όταν χρειάζεται.
Εάν όμως η αιματουρία επιμένει ή επανεμφανιστεί μετά την αντιμετώπιση της λοίμωξης, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Μπορούν οι πέτρες να προκαλέσουν αίμα στα ούρα;
Ναι. Οι λίθοι του νεφρού και του ουρητήρα αποτελούν συχνή αιτία αιματουρίας.
Όταν μία πέτρα μετακινηθεί προς τον ουρητήρα, η αιματουρία μπορεί να συνοδεύεται από τον χαρακτηριστικό κολικό του νεφρού, με έντονο οσφυϊκό άλγος, το οποίο μπορεί να επεκτείνεται προς τη βουβωνική χώρα.
Ωστόσο, η παρουσία αίματος στα ούρα δεν πρέπει να θεωρείται ότι οφείλεται σε πέτρα χωρίς την κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.
Ποια είναι η σχέση της αιματουρίας με τον καρκίνο της ουροδόχου κύστης;
Η αιματουρία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα συμπτώματα του καρκίνου της ουροδόχου κύστης.
Χαρακτηριστικά μπορεί να είναι ανώδυνη και διαλείπουσα. Αυτό σημαίνει ότι ο ασθενής μπορεί να παρατηρήσει αίμα μία ημέρα και στη συνέχεια τα ούρα να γίνουν ξανά εντελώς καθαρά.
Η υποχώρηση του αίματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει υποχωρήσει και η αιτία που το προκάλεσε.
Για τον λόγο αυτό, ακόμη και ένα μεμονωμένο επεισόδιο ορατής αιματουρίας μπορεί να χρειάζεται διερεύνηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες αυξημένου κινδύνου.
Το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου της ουροδόχου κύστης.
Τι γίνεται αν εμφανιστεί αιματουρία ενώ παίρνω αντιπηκτικά;
Ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα μπορεί να εμφανίσουν ευκολότερα αιμορραγία.
Ωστόσο, η λήψη αυτών των φαρμάκων δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρήσουμε αυτομάτως πως αυτά είναι η μοναδική αιτία της αιματουρίας. Μία υποκείμενη πάθηση του ουροποιητικού μπορεί να εκδηλωθεί με αιμορραγία ευκολότερα σε έναν ασθενή που λαμβάνει τέτοια αγωγή.
Επομένως, όταν εμφανιστεί αιματουρία, χρειάζεται κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση. Ο ασθενής δεν πρέπει να διακόπτει μόνος του την αντιπηκτική ή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε ουρολόγο;
Η εμφάνιση ορατού αίματος στα ούρα πρέπει να αξιολογείται από γιατρό, ακόμη και όταν:
- συνέβη μόνο μία φορά,
- η ποσότητα του αίματος ήταν μικρή,
- δεν υπάρχει πόνος,
- το αίμα εξαφανίστηκε μόνο του,
- θεωρείτε ότι μπορεί να οφείλεται σε λοίμωξη ή πέτρα,
- λαμβάνετε αντιπηκτικά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αξιολόγηση όταν η αιματουρία εμφανίζεται σε μεγαλύτερη ηλικία, υπάρχει ιστορικό καπνίσματος ή άλλοι παράγοντες κινδύνου για παθήσεις του ουροποιητικού.
Η μικροσκοπική αιματουρία επίσης μπορεί να χρειάζεται διερεύνηση, αλλά η έκταση του ελέγχου εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου του ασθενούς.
Πότε η αιματουρία χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;
Σε ορισμένες περιπτώσεις η αιματουρία μπορεί να χρειάζεται επείγουσα αντιμετώπιση.
Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια όταν:
- υπάρχει μεγάλη ποσότητα αίματος στα ούρα,
- αποβάλλονται πήγματα αίματος,
- υπάρχει δυσκολία ή αδυναμία ούρησης,
- η αιματουρία συνοδεύεται από έντονο οσφυϊκό άλγος,
- υπάρχει πυρετός ή ρίγος,
- εμφανίζεται ζάλη, έντονη αδυναμία ή τάση λιποθυμίας.
Τα πήγματα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εμποδίσουν την έξοδο των ούρων από την ουροδόχο κύστη και να προκαλέσουν οξεία επίσχεση ούρων, κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Πώς διερευνάται η αιματουρία;
Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς ακριβώς τον ίδιο έλεγχο. Η διερεύνηση εξατομικεύεται ανάλογα με το αν πρόκειται για ορατή ή μικροσκοπική αιματουρία, την ηλικία, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.
Ανάλογα με την περίπτωση, ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει εξετάσεις ούρων και αίματος, απεικονιστικό έλεγχο του ουροποιητικού και κυστεοσκόπηση.
Με την κυστεοσκόπηση ο ουρολόγος εξετάζει άμεσα το εσωτερικό της ουροδόχου κύστης με ένα λεπτό ενδοσκοπικό εργαλείο. Η εξέταση έχει ιδιαίτερη σημασία όταν πρέπει να αποκλειστούν παθήσεις της ουροδόχου κύστης που μπορεί να μην διαγνωστούν μόνο με μία απεικονιστική εξέταση.
Ο κατάλληλος έλεγχος αποφασίζεται εξατομικευμένα και δεν είναι απαραίτητα ίδιος για έναν νέο ασθενή με μικροσκοπική αιματουρία και για έναν μεγαλύτερο ασθενή με ανώδυνη, ορατή αιματουρία και ιστορικό καπνίσματος.
Μην αγνοείτε το αίμα στα ούρα
Η αιματουρία είναι σύμπτωμα και όχι διάγνωση. Μπορεί να οφείλεται σε μία ουρολοίμωξη ή μία πέτρα, αλλά μπορεί επίσης να αποτελεί την πρώτη ένδειξη μιας σημαντικότερης πάθησης του ουροποιητικού.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να μην δημιουργείται εφησυχασμός επειδή το αίμα εμφανίστηκε μόνο μία φορά, δεν προκάλεσε πόνο ή εξαφανίστηκε από μόνο του.
Η έγκαιρη ουρολογική αξιολόγηση επιτρέπει να εντοπιστεί η αιτία και, όταν υπάρχει κάποια σημαντική πάθηση, να ξεκινήσει η κατάλληλη αντιμετώπιση όσο το δυνατόν νωρίτερα.
Εάν παρατηρήσετε αίμα στα ούρα, ακόμη και μία φορά, επικοινωνήστε με τον ουρολόγο σας για να εκτιμηθεί εάν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Η ανεύρεση αυξημένου PSA δεν αποτελεί λόγο πανικού, αλλά είναι ένας λόγος για σωστή ουρολογική αξιολόγηση.
Ο ουρολόγος θα συνεκτιμήσει:
Με βάση αυτές τις πληροφορίες μπορεί να αποφασιστεί εάν χρειάζεται απλή επανάληψη του PSA, περαιτέρω έλεγχος με μαγνητική τομογραφία ή βιοψία.
